De Harderwijkse Annette E. Baylé deed jarenlang onderzoek naar de geschiedenis van haar voorouders, maar ook van de Trans-Atlantische route. Een DNA-onderzoek bevestigde wat zij al wist: haar voorouders waren slaafgemaakten. Daarover schreef zij het boek Boerenkool met rijst.
,,Er is veel onwetendheid over slavernij, over geschiedenis in zijn geheel. Er is op scholen te weinig aandacht voor. Wist jij dat er ook blanke slaven waren? Zo werden gevangenen en armen uit Ierland, Schotland, Engeland en zelfs het Europese continent onder valse voorwendsels als ‘contractarbeiders’ verscheept en tewerkgesteld op de suikerplantages op onder andere Barbados, St. Vincent en Grenada. Deze witte arbeiders werden redlegs genoemd. Omdat hun huid niet bestand was tegen de tropische zon. Mede daarom werden ze vervangen door donkere mensen. Slavernij beperkt zich dus niet tot mensen van kleur”, vertelt Baylé in haar huis in Harderwijk.
Stamboom
Met haar boek gaat de schrijfster verder waar haar moeder ooit begon. ,,Zij begon na het overlijden van mijn vader met het uitpluizen van onze familiestamboom onder het mom: als je niet weet waar je vandaan komt, weet je niet wie je bent. Mijn moeder is geboren op het eiland st. Eustatius en ontmoette mijn vader toen hij als bemanningslid van de Koninklijke Marine het Caribisch gebied aandeed. Ik ben zelf geboren in Nederland”, aldus Baylé, die als jong meisje met haar ouders naar het Caribisch gebied vertrok en haar middelbare schooltijd op Curaçao afrondde.
Jaren daarna vertrok zij met haar gezin opnieuw voor een aantal jaren naar dit eiland. ,,Het is daar voor mij echt thuiskomen. Toen mijn moeder in 2004 overleed, ben ik in 2005 voor het laatst in de Caraïben geweest.” Volgens een DNA-test heeft Baylé vier etniciteiten.
Carmiggelt
Met de roman Boerenkool met rijst debuteert ze op 69-jarige leeftijd. ,,Schrijven vond ik altijd al leuk, ik ben ooit door Carmiggelt aangemoedigd daarmee door te gaan. Hij zat in de jury van een schrijfwedstrijd op de middelbare school.” Twee ongevallen (Baylé zit in een rolstoel) activeerden haar schrijverschap. ,,Ik wilde niet achter de geraniums zitten. Ik moest wel mijn tempo aanpassen, werkte vaak een aantal minuten per dag.”
Ze deed uiteindelijk zes jaar over het boek, dat ze al langer in haar hoofd had. ,,Ik heb een aantal schrijfcursussen gevolgd. Onderdeel een van die cursussen was het opschrijven van je eigen levensgeschiedenis. Zonder cursus had ik stap ook gezet, maar een schrijfcoach is heel prettig.”
Inzicht
In haar historische roman beschrijft ze de levensomstandigheden van alle slaafgemaakten in het hele Caribisch gebied. ,,Onderzoek heeft mij meer inzicht gegeven in hoe de slavenhandel is opgezet, vooral de over de financieel-economische kant. St. Eustatius stond bekend als de handelspost voor slaafgemaakten. Soms moest ik afstand nemen, werd er beroerd van. Het is in dat opzicht een heftig boek.”
Het thema slavernij ligt nog steeds gevoelig, ‘alsof je er niet over mag praten’, zegt Baylé, zowel in Nederland als overzee. ,,Ik ben niet woke, maar vind het belangrijk dat mensen begrip hebben voor elkaars afkomst. Dat hoop ik met dit boek te bereiken.” Al vindt ze (financiële) claims van nazaten te ver gaan.
Kralenketting
Boerenkool met rijst is geschreven door de ogen van haar (donkergekleurde) oma Olive. Ze toont foto’s van haar familie, is zelfs in het bezit van een kralenketting, het betaalmiddel van destijds, dus ook voor slaafgemaakten. ,,Ik heb tijdens het schrijven stevig contact gehouden met mijn nicht die nu in Engeland woont. Zij is een soort sidekick, bij haar heb ik het nodige geverifieerd. Ik wilde er niet alleen een geschiedenisboek van maken, dat is suf, daarom is het deels geromantiseerd.”
Dat het verschijnen van het boek samenvalt met het herdenkingsjaar van het slavernijverleden (vanaf 1 juli) en de oprichting van Comité Keti Koti Harderwijk, is puur toeval, stelt Baylé. Ze kondigt overigens al een vervolg aan, belicht vanuit haar vaderskant. ,,Daar valt ook genoeg over te vertellen.”